Höggið sem þú átt ekki: leikskipulag hefst á dreifingunni

Þú stendur á miðri braut, 137 metra frá holu. Flaggið er hægra megin á flötinni, nokkrum skrefum frá tjörninni sem liggur meðfram henni, og fyrir framan það er djúp glompa. Þú heldur á sjöjárninu og sérð fyrir þér höggið sem þú slóst með því á æfingasvæðinu í síðustu viku: hátt og beint, og boltinn stöðvaðist nánast þar sem hann lenti. Þú miðar á flaggið.

Boltinn fer tólf metrum of stutt og fimm metrum til hægri. Hann liggur í glompunni. Þú gengur af stað, hristir höfuðið og kennir lélegu höggi um.

Höggið er þó ósköp venjulegt miðað við getu þína. Mistökin urðu áður en þú sveiflaðir kylfunni.

Leikskipulag snýst um ákvarðanir sem lækka skorið án þess að nokkuð breytist í sveiflunni. Um það hafa verið skrifaðar heilu bækurnar og hver golfkennari hefur sínar áherslur. Á síðustu tveimur áratugum hefur gagnaöflunin gerbreyst. PGA-mótaröðin hefur skráð staðsetningu nær allra högga á mótum sínum frá árinu 2003 og skynjarar í kylfum áhugakylfinga hafa bætt hundruðum milljóna högga við. Nú liggur í fyrsta sinn fyrir hvar boltarnir lenda, í stað þess að kylfingar giski á það.

Þess vegna byrjar greinaflokkurinn á því hvernig golfhögg dreifast. Hvert eigi að miða kemur síðar, enda ræðst svarið af dreifingunni.

Hundrað boltar, eitt mynstur

Slærðu hundrað bolta með sömu kylfu að sama marki, dreifast þeir um sporöskjulaga svæði sem er margfalt stærra en flestir gera sér í hugarlund. Þetta á við um alla kylfinga, líka þá bestu í heimi.

Scott Fawcett er höfundur DECADE, kerfis sem fjöldi atvinnukylfinga og yfir hundrað bandarísk háskólalið styðjast við í leikskipulagi. Hann tók saman öll 427 teighöggin á 15. holu Copperhead-vallarins á Valspar-mótinu 2019. Holan er par 3 og var rúmlega 180 metra löng fyrstu þrjá keppnisdagana. Boltarnir dreifðust þá um svæði sem var um 46 metrar á breidd og 37 metrar á dýpt. Á lokadeginum var hún aðeins 149 metra löng. Þá dróst breiddin saman í 32 metra en dýptin stóð í stað.

Bestu kylfingar heims, sem slá járnahögg af nákvæmni sem fæstir áhugakylfingar komast nærri, dreifa boltanum um svæði sem fáar flatir rúma. Fawcett ályktar af þessu að fyrst atvinnumennirnir, sem væntanlega miða á flaggið af 149 metrum, nái ekki að þrengja mynstrið meira, eigi síðri kylfingar aldrei að miða beint á flaggið.

Með sjöjárninu áttu mynstur, haglabyssuskot frekar en riffilskot. Hvert högg er eins og eitt hagl úr skotinu: þú velur hvert hlaupinu er beint, en tilviljun ræður því hvar haglið lendir innan mynstursins.

Mynstrið stækkar með lengdinni. Fawcett líkir því við þríhyrning: sama skekkja í gráðum dreifir boltunum víðar eftir því sem þeir fara lengra. Að hans sögn munar að jafnaði um 64 metrum á teighöggi atvinnumanns sem endar lengst til vinstri á einu móti og því sem endar lengst til hægri. Sá munur er meiri en breidd flestra brauta, en samt er dræverinn oftast besta kylfan á teignum. Hvernig það kemur heim og saman skoðum við í þriðja hluta.

Mynstrið okkar hinna

Mark Broadie, prófessor við viðskiptadeild Columbia-háskóla í New York, er höfundur strokes gained-tölfræðinnar sem PGA-mótaröðin tók upp árið 2011. Hann hefur einnig safnað og greint högg áhugakylfinga í mörg ár.

Tökum kylfing sem leikur að jafnaði á 90 höggum og slær af braut, 137 metra frá holu. Samkvæmt gögnum Broadies hittir hann flötina í 35% tilvika. Helmingur högganna endar meira en 18 metra frá holu, sem er tvisvar og hálfu sinni lengra en hjá atvinnumanni af sama færi.

Mynstrið er auk þess ílangt, hálfu lengra en það er breitt, og miðja þess er um 12 metrum fyrir framan holuna. Kylfingurinn er með öðrum orðum að jafnaði heilli kylfu of stuttur. Lengdarskekkjan vegur þyngra en stefnuskekkjan.

Gögn frá Arccos, sem skráir högg með skynjurum í kylfunum, benda í sömu átt. Greining á hundruðum þúsunda járnahögga breskra áhugakylfinga sýndi að þeir sem voru með 20 eða meira í forgjöf voru of stuttir í nærri öðru hverju innáhöggi. Of löng högg voru aðeins 5% í öllum forgjafarflokkum.

Broadie nefnir tvær leiðir til úrbóta: að hitta boltann betur og að taka meiri kylfu. Aðeins sú fyrri kallar á æfingu.

Broadie fann jafnframt mun á teighöggum og höggum af braut. Högg sama 90-högga kylfings af 137 metrum dreifast töluvert þéttar og jafnar af teig á par 3-holu en af braut. Broadie telur tvennt skýra muninn: kylfingar velja betri kylfu á teig og njóta þess að hafa boltann á tíi. Hann ráðleggur því öllum að tía upp á par 3-holum.

Meðalhöggið sem enginn hrósar

Ef mynstrið er svona stórt hlýtur mælikvarðinn á gott högg að breytast líka. Tölfræðingurinn Lou Stagner, sem hefur greint gögn Arccos um árabil, tók saman hvernig atvinnumenn og forgjafarlausir kylfingar standa sig af 137 metrum á braut.

Af 137 m á braut	Atvinnumaður	Forgjafarlaus
Á flöt	76%	61%
Meðalfjarlægð frá holu	7,7 m	11,2 m
…þegar boltinn er á flöt	6,4 m	7,2 m
…þegar boltinn er utan flatar	11,8 m	18,3 m

Forgjafarlaus kylfingur – úr hópi sem telur innan við eitt prósent kylfinga heims – hittir flötina af 137 metrum í rétt rúmum sex skiptum af hverjum tíu. Þegar hann hittir hana ekki endar boltinn að meðaltali 18 metra frá holu.

Stagner bendir enn fremur á að hjá kylfingi með 15 í forgjöf sé högg af 137 metrum sem endar á forflötinni, 17 metra frá holu, nákvæmlega meðalhögg. Það bætir hvorki skorið né spillir því, miðað við getu hans. Hjá kylfingi með 20 í forgjöf endar meðalhöggið 21 metra frá holu. Fæstir myndu hrósa slíku höggi. Samkvæmt gögnunum er það þó einmitt það sem búast má við.

Kylfingur sem ofmetur getu sína velur mið sem hann ræður ekki við, og sá sem ergir sig yfir hverju meðalhöggi tekur verri ákvarðanir það sem eftir er hringsins.

Vænt skor og veðmálið á hverri holu

Valið yfir boltanum snýst því um hvert eigi að beina mynstrinu svo meðalskorið verði sem lægst. Til þess þarf hugtak sem kalla mætti vænt skor. Fyrir hvern blett á vellinum má reikna út hve mörg högg kylfingur á tilteknu getustigi þarf að jafnaði til að ljúka holunni þaðan. Úr átta milljónum högga á PGA-mótaröðinni reiknaði Broadie til dæmis út að atvinnumaður þurfi að meðaltali 2,85 högg til að ljúka holu af 110 metrum á braut, en 3,08 högg úr karga í sömu fjarlægð. Að lenda í karganum kostar hann því nærri fjórðung úr höggi. Á flötinni þarf hann tvö pútt af um tíu metra færi. Kylfingur sem leikur á 90 höggum nær sama meðaltali af tæpum sex metrum.

Gott mið dregur úr kostnaði slæmu högganna, og hann má reikna út. Tökum holuna úr upphafi greinarinnar og ímyndum okkur tíu bolta úr sama mynstrinu, fyrst með miðið á flagginu og svo á miðri flötinni. Dreifing boltanna er búin til í skýringarskyni, en gildin á hverjum bletti eru raunveruleg viðmið Broadies úr gögnum PGA-mótaraðarinnar.

Þegar miðað er á flaggið enda fimm boltar á flötinni og þrír þeirra nálægt holu. En þrír fara í tjörnina og tveir í glompuna. Að meðaltali þarf 3,56 högg til að ljúka holunni. Þegar miðað er á miðja flötina enda sex boltar inni á henni, flestir lengra frá holu, þrír í karganum vinstra megin og aðeins einn í tjörninni. Meðaltalið fer niður í 3,31 högg.

Munurinn er fjórðungur úr höggi, þótt sveiflan sé sú sama. Komi slík staða upp fjórum sinnum á hring er heilt högg í húfi. Þar að auki eru hér notuð viðmið atvinnumanna. Mynstur áhugakylfings er stærra og hver ferð í torfæru dýrari, svo munurinn verður að líkindum meiri.

Fawcett setur þetta fram sem veðmál. Segjum að þú fengir tíu dali fyrir hvern bolta sem endar á flötinni en þyrftir að greiða tuttugu fyrir hvern sem endar utan hennar eða í torfæru. Þá myndi enginn miða á annað en miðja flöt. Golfvöllurinn býður sama veðmál á hverri holu, en gerir upp í höggum.

Þar með er ekki sagt að alltaf eigi að miða á miðja flöt. Fawcett bendir sjálfur á að miðjan sé oft verri kostur en flaggið og að besta miðið sé yfirleitt einhvers staðar þar á milli. Hvar nákvæmlega ræðst af því hvar hætturnar eru, hve stór flötin er og hve breitt mynstrið þitt er. Þá útreikninga gerum við í fjórða hluta.

Tvenns konar mistök

Mynstrið breytir einnig uppgjörinu eftir hringinn. Slæm högg eru af tvennum toga og það borgar sig að greina þau að.

Fyrri gerðin lendir innan mynstursins. Sjöjárnshögg sem endar tíu metrum hægra megin við miðið telst ekki til mistaka hjá kylfingi sem er með þrjátíu metra breitt mynstur með sjöjárninu. Sá sem breytir sveiflunni á miðjum hring vegna slíks höggs gerir við það sem aldrei bilaði.

Seinni gerðin lendir utan mynstursins: boltinn sem er toppaður og skríður fimmtíu metra, eða sá sem rýkur þvert til hægri af hálsi kylfunnar. Slík högg koma fyrir alla og ekkert mið ver þig fyrir þeim. Leikskipulagið ræður við fyrri gerðina; þá seinni þarf að laga á æfingasvæðinu.

Mynstrið er heldur ekki eins með öllum kylfum. Samkvæmt gögnum Arccos hættir áhugakylfingum til að slá til hægri með löngu járnunum en til vinstri með stuttu járnunum og fleygjárnunum. Eigi það við um þig er ekki víst að sama mið henti öllum kylfunum í pokanum.

Loks þarf að vara sig á minninu. Við munum helst eftir bestu höggunum og smám saman verða þau að viðmiðinu. Kylfingurinn sem man eftir sjöjárnshögginu sem flaug 145 metra í logni í júlí tekur sömu kylfu af 140 metrum í október og boltinn endar í glompunni fyrir framan flötina.

Fjögur ráð í pokann

1. Hugsaðu í mynstrum. Áður en þú velur mið skaltu spyrja þig hvar slæmu höggin lenda ef þú miðar þangað. Sé svarið vatn, glompa eða utan vallarmarka skaltu færa miðið.
2. Taktu meiri kylfu. Gögnin eru óvenju skýr: þegar áhugakylfingar missa flöt eru þeir langoftast of stuttir. Veldu kylfu út frá meðalhögginu þínu, þannig að það nái að minnsta kosti á miðja flöt.
3. Tíaðu upp á par 3-holum. Það kostar ekkert og samkvæmt gögnum Broadies þéttir það mynstrið.
4. Veldu miðið og stattu við það. Fawcett leggur áherslu á að velja gott mið, sem er sjaldnast holan sjálf, og reyna svo í fullri alvöru að slá þangað. Takist það ekki sér mynstrið til þess að útkoman sé oftast vel viðunandi.

Í næsta hluta: Spegillinn

Allt þetta byggist á því að þú vitir hve stórt mynstrið þitt er. Fæstir vita það og flestir vanmeta það.

Lou Stagner hefur reiknað út hve nálægt holu kylfingar á ólíku getustigi þurfa að vera til að eiga jafnmörg högg eftir að meðaltali. Forgjafarlaus kylfingur sem slær af 137 metrum á braut stendur jafnfætis kylfingi með 20 í forgjöf sem á aðeins 25 metra eftir. Bilið á milli þeirra er rúmlega hundrað metrar. Sjálfur jafnast forgjafarlausi kylfingurinn þó aðeins á við atvinnumann sem á um 187 metra eftir.

Ef þér þykir þetta ótrúlegt er það vegna þess að þú hefur miðað þig við rangt högg. Í öðrum hluta bregðum við upp spegli: hvernig þú kortleggur þína eigin dreifingu – með mælitæki, með skráningu á vellinum eða með blýanti og skorkorti – og hvernig þú lærir að greina á milli mynsturs og óheppni.